23 września przypada 78 rocznica wymordowania przez niemieckich okupantów ponad 7 000 Szydłowian pochodzenia żydowskiego. W 1939 roku mieszkańcy wyznania mojżeszowego stanowili 76% szydłowieckiej ludności. Byli to przede wszystkim drobni rzemieślnicy i właściciele małych sklepików, ale również nauczyciele, lekarze, farmaceuci, przedsiębiorcy, właściciele zakładów przemysłowych.

 

Tworzyli zwartą i prężną społeczność obywatelską; wchodzili w skład szydłowieckiej Rady Miejskiej i Zarządu Miejskiego. Szydłowieccy Żydzi zamieszkiwali przede wszystkim północną część miasta, ale także ulice Radomską, 1-go Maja, Ogrodową i inne.
Podczas niemieckiej okupacji miasto zostało zamienione w otwarte getto. Mieszkańcom pochodzenia żydowskiego nie było wolno go opuszczać, pilnowały tego ustawione przy wyjazdowych ulicach posterunki niemieckiej żandarmerii. Ponieważ miasto miało z punktu widzenia okupantów korzystne położenie komunikacyjne, przywieziono tu również Żydów z Wierzbicy, Wolanowa, Skaryszewa i innych miejsc. W ten sposób liczba żydowskich mieszkańców miasta zbliżyła się prawie do 20 000 osób. Wielu z nich nie miało się gdzie podziać, zamieszkiwali więc z całymi rodzinami w synagodze, w bramach domów i kamienic, a także na terenie szydłowieckiego zamku.

23 września oddziały SS skoncentrowały wszystkich Żydów na Placu Wolności, po czym kolumnę mężczyzn, kobiet, dzieci i starców popędzono przez ulice Radomską, Kielecką i Kolejową na stację kolejową, skąd całe rodziny wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Pogoda była upalna i wiele starszych osób nie było w stanie wytrzymać tempa marszu. Esesmani zabijali ich tuż przy drodze. Szacuje się, że zginęło w ten sposób ok. 200 osób. Według wspomnień jednego z mieszkańców zastrzelono też Polkę, która chciała podać idącym chleb i wodę. Jeszcze długo po wojnie ulicę Kolejową i jej odcinek przez las nazywano w Szydłowcu „krwawą drogą”.

W ciągu jednego dnia z Szydłowca zniknęło więcej niż 70% mieszkańców. Północna część miasta, zamieszkiwana przez Żydów, została przez okupantów zniszczona i zrównana z ziemią. Zniknęły z planu miasta całe ulice, takie jak Rabinowa, Bóżnicza, Bąkowa i inne. Zburzono piękną szydłowiecką synagogę, a także tzw. „żydowskie sukiennice”, zajmujące obszar dzisiejszego skweru przy pl. Marii Konopnickiej. Zlikwidowano większą część żydowskiego cmentarza w miejscu gdzie dzisiaj znajduje się Zespół Szkół Ogólnokształcących im. H.Sienkiewicza.

Wraz ze zniknięciem żydowskich mieszkańców zmieniło swój wygląd całe miasto. W roku 2014 społeczność Żydów pochodzących z Szydłowca, funkcjonująca w Paryżu i Tel Awiwie, wraz z gminą Szydłowiec ufundowała obelisk z tablicą upamiętniającą miejsce, gdzie stała synagoga i eksterminację szydłowieckich Żydów. Na odsłonięciu tablicy obecni byli potomkowie tych, którym udało się przeżyć, burmistrz Szydłowca, a także proboszcz parafii św.Zygmunta i rabin, którzy wspólnie modlili się w intencji zamordowanych.

Wraz z żydowską społecznością miasta zniknęła jego ówczesna niepowtarzalna atmosfera. Zniknęły małe sklepiki z przekrzykującymi się sprzedawcami, gwar i tłum na ulicach, język rozbrzmiewający w mieście przez kilkaset lat. Zniknęła żydowska muzyka, charakterystyczne zapachy żydowskiej kuchni i niepowtarzalny klimat piątkowych wieczorów, kiedy obchodzono Szabat, a w każdym oknie widać było blask świec. Zniknęła ogromna część kilkusetletniej historii miasta. Po tysiącach mieszkańców, którzy przez setki lat w Szydłowcu się rodzili, pracowali, wychowywali dzieci i umierali, pozostał fragment okrojonego przez okupantów cmentarza.

Krzysztof Prześlakowski


Sport

II Memoriał im. Marcina Pawlaka

W sobotę 3 września na hali sportowej przy Publicznej Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II odbył...

Więcej...
II Memoriał im. Marcina Pawlaka

3 października 2020r. w hali sportowej przy PSP nr 2 im. Jana Pawła II w Szydłowcu odbędzie...

Więcej...
Rodzinnie w siatkówkę

29 sierpnia 2020 r. nad szydłowieckim zalewem odbył się II Turniej Rodzinny w Siatkówce...

Więcej...
Ogólnopolski Turniej w Piłce Siatkowej

VIII Ogólnopolski Turniej w Piłce Siatkowej Kobiet i Mężczyzn już za nami. W dniach 22 i 23...

Więcej...

Edukacja

20 lat minęło...

20 lat temu, pierwszego września 2000 roku, przy ulicy Wschodniej 57 w Szydłowcu, zaczęły...

Więcej...
Rozpoczęcie inne niż wszystkie

Przed nami nowy rok szkolny, inny niż każdy poprzedni. Ze względu na panującą pandemię...

Więcej...
Szkoły i przedszkola zamknięte do 10 kwietnia

W Dzienniku Ustaw ukazało się rozporządzenie MEN w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania...

Więcej...
Bezpiecznie i bez nudy

W województwie mazowieckim rozpoczęły się ferie. Przez dwa tygodnie nasi uczniowie będą...

Więcej...

Kultura

O laur „Złotego Gargulca”

Szydłowieckie Centrum Kultury – Zamek serdecznie zaprasza do wzięcia udziału w 25. edycji...

Więcej...
Projekt „Wianki 2020”

Koncertem kapeli ludowej „Tęgie Chłopy” oraz projekcją widowiska plenerowego „Duchy Nocy...

Więcej...
Kiermasz Wielkanocny XVIII Szydłowiecki Kiermasz Wielkanocny - informacja dla wystawców

Palmy, pisanki, artystyczne rękodzieło, świąteczne przysmaki  – to wszystko będzie można kupić...

Więcej...
"Szydłowiecka fara pod wezwaniem św. Zygmunta Króla"

Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Szydłowca wydało publikację pn.: Szydłowiecka fara pod wezwaniem...

Więcej...

Bieżące

XXV Zamkowe Spotkania Teatralne o laur „Złotego Gargulca”

Szydłowieckie Centrum Kultury – Zamek serdecznie zaprasza na XXV Zamkowe Spotkania Teatralne o...

Więcej...
Utylizacja azbestu

Urząd Miejski w Szydłowcu informuje, że w lipcu i sierpniu 2020 roku przeprowadzono zbiórkę i...

Więcej...
Kościuszko jak nowy

Od 100 lat na Rynku Wielkim w Szydłowcu stoi pomnik Tadeusza Kościuszki. Jest on wpisany do...

Więcej...

Inwestycje

Rozpoczęła się budowa ulicy Spacerowej

20 lipca rozpoczęły się prace na ulicy Spacerowej w Szydłowcu. Nową nawierzchnię jezdni i...

Więcej...
Trwają prace przy szydłowieckim zalewie

Trwają prace przy szydłowieckim zalewie, który docelowo będzie miejscem...

Więcej...
Ogrodzenie działki naprzeciw cmentarza

Pracownicy Referatu Gospodarki Komunalnej i Zarządu Dróg szydłowieckiego Urzędu Miejskiego...

Więcej...
WodociągiZakończenie inwestycji budowy sieci wodociągowej w miejscowości Marywil

„Wodociągi i Kanalizacja” sp. z o.o. w Szydłowcu zakończyła budowę sieci wodociągowej w...

Więcej...

Sprzedaż nieruchomości

Ogłoszenie przetargu na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w Szydłowcu

 BURMISTRZ SZYDŁOWCA
OGŁASZA PRZETARG USTNY OGRANICZONY

na sprzedaż nieruchomości gruntowej...

Więcej...
Ogłoszenie przetargu na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w Szydłowcu

BURMISTRZ SZYDŁOWCA
OGŁASZA PRZETARG USTNY NIEOGRANICZONY

na sprzedaż nieruchomości gruntowej...

Więcej...
Ogłoszenie przetargu na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w Szydłowcu

BURMISTRZ SZYDŁOWCA
OGŁASZA PRZETARG USTNY NIEOGRANICZONY

na sprzedaż nieruchomości gruntowej...

Więcej...
IV przetarg na sprzedaż nieruchomości położonej w Szydłowcu

BURMISTRZ SZYDŁOWCA
OGŁASZA IV PRZETARG USTNY NIEOGRANICZONY

na sprzedaż nieruchomości położonej...

Więcej...